Zonder papieren kan veel betekenen. Bij de ene tractor is het inschrijvingsbewijs zoekgeraakt, bij de andere ontbreekt het gelijkvormigheidsattest, en sommige oude tractoren hebben nooit papieren gehad omdat ze altijd op het erf bleven. Wat je kunt doen, hangt af van welk document ontbreekt en wat je met de tractor wilt. Deze gids volgt de officiële Belgische regels: de inschrijving is federaal geregeld door de DIV van de FOD Mobiliteit, de keuring is in Vlaanderen een bevoegdheid van het Vlaamse Gewest.
Welke papieren horen bij een tractor?
Twee documenten zijn doorslaggevend. Het inschrijvingsbewijs (kentekenbewijs) toont onder welke nummerplaat en op wiens naam de tractor ingeschreven is; bij de verkoop van een tractor op wielen of op rupsen moet de verkoper het doorgeven. Het gelijkvormigheidsdocument toont dat de tractor overeenkomt met een goedgekeurd type. Bij oudere Belgische tractoren is dat vaak een PVB of PVG, bij recentere een Europees gelijkvormigheidsattest (COC) of een individueel goedkeuringscertificaat (IGC).
Daarnaast bestaan het keuringsbewijs, het identificatieverslag dat bij de eerste keuring met weging wordt opgemaakt, en het roze formulier "aanvraag tot inschrijving" met een unieke barcode. Bij elke keuring wordt de tractor geïdentificeerd: het station vergelijkt het chassisnummer met het inschrijvingsbewijs en het gelijkvormigheidsattest. Kloppen die niet met elkaar, dan raakt de tractor niet door de keuring en dus niet ingeschreven.
Sinds 2020: zonder COC of IGC geen inschrijving
Op 1 januari 2020 veranderde de regel voor nieuwe landbouwvoertuigen. Sindsdien vervangt het Europese COC het oude Belgische PVG of PVB, en zonder COC of IGC kan een nieuw landbouwvoertuig niet meer ingeschreven worden bij de DIV. Kwam een tweedehands tractor vanaf die datum voor het eerst in gebruik, dan aanvaardt Vlaanderen enkel een COC of IGC. Bij tractoren die eerder in gebruik kwamen, worden PVB en PVG nog aanvaard; welke documenten de verkoper moet afleveren, staat op de pagina van de Vlaamse overheid over een tweedehands landbouwvoertuig. Was je tractor vóór 1 januari 2020 aangekocht en ingeschreven, dan mag hij gewoon op de openbare weg blijven rijden.
Kocht je vanaf 1 januari 2020 een tractor zonder COC of IGC, spreek dan eerst de verkoper aan. Kan die het document niet leveren, dan moet hij via de fabrikant een individuele goedkeuringsprocedure aanvragen bij ESTL, de erkende technische dienst voor landbouwvoertuigen. Na geslaagde testen reikt het Departement Mobiliteit en Openbare Werken een IGC uit, en dat kost 196 euro. De stappen staan op de pagina over het aankopen van een landbouwtractor.
Welk document ontbreekt?
Inschrijvingsbewijs kwijt, gestolen of vernietigd
Ga eerst naar de politie voor een attest van onvrijwillig verlies. Met dat attest vraag je een duplicaat aan bij de DIV, in een antenne of aan het Brusselse loket; een duplicaat van het kentekenbewijs kost 26 euro. Verkoop je de tractor zonder inschrijvingsbewijs, dan bezorg je de koper het politieattest. Kentekenbewijzen die sinds 1 september 2013 uitgereikt werden, bestaan uit twee delen. Mis je één deel, doe dan aangifte bij de politie en hecht het attest aan het deel dat je nog hebt.
Gelijkvormigheidsattest of COC kwijt
Een duplicaat vraag je aan bij de invoerder of de officiële vertegenwoordiger van het merk. Bestaat de constructeur niet meer, dan is de Vlaamse overheid het aanspreekpunt: vragen over gelijkvormigheidsattesten en individuele goedkeuring gaan naar homologatie.voertuigen@mow.vlaanderen.be.
Keuringsbewijs of identificatieverslag kwijt
Aan de kassa van een keuringsstation vraag je tegen betaling een duplicaat van het keuringsbewijs. Is het identificatieverslag weg, dan moet de tractor rijklaar opnieuw naar het station voor een nieuwe weging en een nieuw verslag.
Nooit papieren gehad
Had de tractor nooit een inschrijvingsbewijs of gelijkvormigheidsdocument, vraag dan eerst bij de invoerder of merkvertegenwoordiger na of er een gelijkvormigheidsattest opgemaakt kan worden; is de constructeur verdwenen, dan is de Vlaamse overheid het aanspreekpunt. Is de tractor meer dan 30 jaar in gebruik, vraag dan ook na of de oldtimerroute mogelijk is. Voor de eerste oldtimerkeuring vraagt Vlaanderen wel het inschrijvingsbewijs of een politieattest van verlies, en voor een tractor die nooit ingeschreven was, beschrijven de officiële pagina's geen aparte procedure. Leg je situatie vooraf voor aan een keuringsstation of aan het Departement Mobiliteit en Openbare Werken voor je kosten maakt.
Oldtimer tractor zonder papieren inschrijven
Wie een tractor heeft die meer dan 30 jaar in gebruik is, kan hem als oldtimer laten inschrijven met een kentekenplaat die met een O begint. Daarvoor moet hij eerst naar de oldtimerkeuring. Vlaanderen vraagt voor die eerste keuring het originele Belgische of buitenlandse inschrijvingsbewijs, of een attest van verlies via de politie, samen met de technische gegevens van het voertuig. Bij een ingevoerde oldtimer aanvaardt de keuring ook een vervangend attest van de buitenlandse inschrijvingsdienst of een attest van de constructeur over het bouwjaar. Omdat de oldtimerkeuring de gelijkvormigheid niet nakijkt, is dit een route voor een oude tractor waarvan het gelijkvormigheidsattest ontbreekt.
Er is wel één grote beperking. Met een O-plaat mag de tractor niet commercieel of professioneel gebruikt worden, en niet als werktuig of werkmiddel. Een oldtimer op O-plaat is dus een liefhebbersvoertuig, geen werktractor. Moet een oude tractor blijven werken, dan heeft hij een gewone inschrijving nodig, met de papieren die daarbij horen. Wie een ingevoerde tractor van vóór 15 juni 1968 gewoon wil inschrijven, moet bovendien een verplichte invoerprocedure doorlopen.
Tractor die enkel op eigen terrein rijdt
Inschrijven is verplicht om een voertuig "in het verkeer te brengen", en dat betekent volgens de wet: rijden, stilstaan of parkeren op de openbare weg. Een tractor die nooit van je erf of veld af komt, zelfs niet om de straat over te steken, hoeft dus niet ingeschreven te zijn.
Verzekeren is een ander verhaal. Sinds 12 april 2024 moeten motorrijtuigen ook op andere terreinen dan de openbare weg verzekerd zijn, zo staat in de wet op de verplichte aansprakelijkheidsverzekering. Vrijgesteld zijn enkel motorrijtuigen waarvan het gebruik op de openbare weg niet is toegestaan, en de verzekeringsplicht ligt bij de eigenaar. Vraag je verzekeraar hoe dat voor jouw tractor zit. Wil je de tractor later toch op de weg, dan moet hij ingeschreven worden en moeten de papieren in orde zijn; voor een tractor die vanaf 2020 nieuw in gebruik kwam, kan dat enkel met een COC of IGC.
Gestolen machines: waarom factuur en chassisnummer tellen
Ontbreken de papieren, dan vraagt elke koper zich af of de tractor niet gestolen is. Het Burgerlijk Wetboek (boek 3, artikel 3.28) regelt wat er in dat geval gebeurt. Wie te goeder trouw en tegen betaling een roerend goed koopt van iemand die er niet over mocht beschikken, wordt eigenaar zodra hij het ongestoord en ondubbelzinnig in bezit heeft. Maar wie het goed door diefstal of verlies kwijtraakte, kan het van die koper terugvorderen gedurende 3 jaar vanaf de dag van de diefstal of het verlies. Een tractor is een roerend goed, dus wie een gestolen exemplaar koopt, riskeert het binnen die 3 jaar kwijt te raken, ook als hij van niets wist.
Daarom is een factuur of schriftelijke verkoopovereenkomst zoveel waard. Met het chassisnummer, de identiteit van de verkoper, de datum en de prijs erop helpt zo'n stuk om goede trouw en herkomst aan te tonen. Als verkoper heb je er evengoed baat bij: zonder inschrijvingsbewijs is het een van de weinige bewijzen dat de tractor van jou is. Let ook op het ingeslagen chassisnummer zelf. Werd dat verduidelijkt, uitgewist of gewijzigd, dan moet de tractor een volledige, niet-periodieke keuring ondergaan voor hij opnieuw in het verkeer mag.
Tractor zonder papieren verkopen
Voor een koper telt vooral wat hij na de aankoop met de tractor kan. Wie hem opnieuw wil inschrijven, heeft het inschrijvingsbewijs of een politieattest nodig en een geldig gelijkvormigheidsdocument. Verzamelaars, onderdelenhandelaars of iemand die de tractor enkel op eigen terrein gebruikt, kijken anders naar ontbrekende papieren. Dat verschil zie je terug in het bod.
Machines Opkoper belooft niet dat elke tractor zonder papieren gekocht wordt. Per aanvraag bekijken we wat je kunt aantonen: dat de tractor van jou is, welk chassisnummer erop staat en welke documenten er nog zijn. Daarna gaan we na wat een volgende koper met de machine kan doen. Stuur foto's van de typeplaat en het ingeslagen chassisnummer, en schrijf erbij hoe je aan de tractor kwam. Welke andere documenten bij een verkoop horen, lees je in documenten bij verkoop; voor de regels rond nummerplaat en keuring is er de gids nummerplaat en keuring van een tractor. Gaat het om een oldtimer of een werktractor op leeftijd, kijk dan bij oude tractor verkopen, of ga naar het overzicht tractor verkopen.